ข้อมูลสภาพที่ตั้งของหมู่บ้าน/ชุมชน/ตำบล/อำเภอ/จังหวัด

เทศบาลตำบลหนองพยอม ตั้งอยู่ที่เลขที่ 99 หมู่ที่ 6 ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร ได้รับการยกฐานะจากองค์การบริหารส่วนตำบลเป็นเทศบาลตำบลตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลหนองพยอมเป็นเทศบาลตำบลหนองพยอม เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2551 ลงวันที่ 15 กรกฎาคม 2551 พื้นที่ตำบลหนองพยอม ตั้งอยู่ห่างจากอำเภอตะพานหิน เป็นระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร พื้นที่ทั้งหมดโดยประมาณ 67.40 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 40,706 ไร่ พื้นที่ทำนา ประมาณ 39,906 ไร่ พื้นที่ทำสวนและที่อยู่อาศัย ประมาณ 800 ไร่

ทิศเหนือ    ติดต่อกับ  ตำบลหัวดง       อำเภอเมือง       จังหวัดพิจิตร

ทิศใต้   ติดต่อกับ  ตำบลดงตะขบ   อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

ทิศตะวันออก  ติดต่อกับ  ตำบลวังหลุม     อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

ทิศตะวันตก    ติดต่อกับ  ตำบลงิ้วราย      อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

ข้อมูลลักษณะสภาพภูมิประเทศ สภาพภูมิอากาศ ลักษณะของดิน
ภูมิประเทศ ตำบลหนองพยอมตั้งอยู่ในเขตอำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร ซึ่งโดยภาพรวมของจังหวัดพิจิตรมีลักษณะเป็นพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำ พื้นที่ส่วนใหญ่มีความลาดชันน้อยมาก (น้อยกว่า 1%) หรือมีลักษณะเป็นที่ราบเรียบ
พื้นที่ ตำบลหนองพยอมมีพื้นที่ประมาณ 67.40 ตารางกิโลเมตร (หรือประมาณ 40,706 ไร่)
ภูมิอากาศ ตำบลหนองพยอมได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมเช่นเดียวกับพื้นที่ส่วนใหญ่ของภาคเหนือตอนล่างและภาคกลางตอนบน แบ่งออกเป็น 3 ฤดูกาล
ฤดูร้อน อากาศค่อนข้างร้อนจัด โดยเฉพาะในช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม อุณหภูมิ อาจสูงเกิน 35-40 องศาเซลเซียส
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม โดยได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้มีฝนตกชุก
ฤดูหนาว: อากาศเย็นสบายและมีความแห้งแล้ง แต่ไม่หนาวจัดเหมือนภาคเหนือตอนบน
เนื่องจากเป็นพื้นที่ราบลุ่ม ในช่วงฤดูฝนอาจมีโอกาสเกิดน้ำท่วมขังหรือน้ำท่วมฉับพลัน ในบางพื้นที่หากมีฝนตกหนักต่อเนื่อง
ลักษณะของดิน เป็นที่ราบลุ่มที่เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำพา (Alluvial soil) ทำให้ลักษณะดินในตำบลหนองพยอมมีคุณสมบัติหลักดังนี้
เนื้อดิน ส่วนใหญ่เป็น ดินเหนียวละเอียด หรือ ดินร่วนเหนียว ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของดิน ที่เกิดจากตะกอนแม่น้ำทับถมกันเป็นเวลานาน
การระบายน้ำ: ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ตั้งของพื้นที่ หากเป็นพื้นที่ลุ่มหลังสันดินริมน้ำ (Back swamp) การระบายน้ำจะอยู่ในระดับ ค่อนข้างเลวถึงเลว ทำให้ดินมีความชุ่มชื้นสูง เหมาะแก่การทำนาข้าว
ความอุดมสมบูรณ์: ดินในบริเวณนี้มักมีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติค่อนข้างสูงเนื่องจากมีตะกอนแร่ธาตุใหม่ๆ เข้ามาทับถมหลังฤดูน้ำหลาก
ทรัพยากรธรรมชาติสำคัญ ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร มีลักษณะ ทางภูมิศาสตร์ที่เป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำ ซึ่งส่งผลต่อการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่เป็นอย่างมาก ทรัพยากรสำคัญได้ดังนี้
1. ทรัพยากรดินและพื้นที่เกษตรกรรม
ถือเป็นทรัพยากรที่สำคัญที่สุดของตำบล เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม
พื้นที่ทำนา เป็นกิจกรรมหลักของตำบล (ประมาณ 80% ของอาชีพในพื้นที่) โดยเป็น การทำนาข้าวเพื่อบริโภคและจำหน่าย พื้นที่ราบลุ่มช่วยให้เหมาะแก่การเพาะปลูกข้าว
พื้นที่สวนผลไม้ นอกจากนาข้าวแล้ว พื้นที่ยังถูกใช้ปลูกพืชสวน เช่น มะม่วง มะนาว มะพร้าว และมะยงชิด ซึ่งอาศัยความอุดมสมบูรณ์ของดินตะกอนแม่น้ำ
2. ทรัพยากรน้ำ
ลักษณะทางกายภาพ พื้นที่ตำบลมีสภาพเป็นที่ราบลุ่ม ทำให้ในช่วงฤดูฝนจะมีน้ำท่วมขังในบางพื้นที่ ซึ่งในอดีตเคยเป็นแหล่งรวมตัวของหนองน้ำที่อุดมสมบูรณ์ (ที่มาของชื่อ "หนองพยอม" ที่มาจากหนองน้ำที่มีต้นพยอมขึ้นอยู่ข้อจำกัด แม้จะเป็นที่ราบลุ่ม แต่ในฤดูแล้งพื้นที่มักประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำ เพื่อการเกษตร ทำให้เกษตรกรต้องมีการปรับตัวและการบริหารจัดการน้ำในระดับชุมชน
3. ทรัพยากรทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญา
ทรัพยากรที่จับต้องไม่ได้แต่มีความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ได้แก่
ภูมิปัญญาการจัดการข้าว มีการรวมกลุ่มเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนเพื่อเรียนรู้เรื่องพันธุ์ข้าวท้องถิ่น (เช่น พันธุ์ขาวกาด) และการลดต้นทุนการผลิต ซึ่งเป็นทุนทางสังคมที่สำคัญของตำบล
หัตถกรรมในครัวเรือน มีการทำอุตสาหกรรมในครัวเรือนด้านการทอผ้า ซึ่งเป็นการใช้ทักษะฝีมือของคนในท้องถิ่นสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับชุมชน
ความเป็นมา/ประวัติหมู่บ้าน
     ประวัติและความเป็นมาของชุมชนตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร ข้อมูลสำคัญที่มาของชื่อการตั้งถิ่นฐาน ทรัพยากรธรรมชาติ และวิถีชีวิตภูมิปัญญา
     คำว่า "หนองพยอม" มีข้อสันนิษฐานและเรื่องเล่าสืบต่อกันมาว่า ในอดีตพื้นที่บริเวณนี้เป็นที่ลุ่มต่ำและมีหนองน้ำขนาดใหญ่ตั้งอยู่ ซึ่งรอบ ๆ หนองน้ำนั้นมี "ต้นพยอม" (ไม้เนื้อแข็งที่มีดอกสีขาว กลิ่นหอม) ขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก เมื่อชาวบ้านเข้ามาตั้งรกรากและใช้หนองน้ำแห่งนี้เป็นแหล่งน้ำหลักในการอุปโภคบริโภคและการเกษตร จึงได้เรียกขานบริเวณนี้ตามลักษณะเด่นของภูมิประเทศว่า "บ้านหนองพยอม" และต่อมา เมื่อมีการจัดตั้งเป็นตำบล จึงได้ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อตำบลอย่างเป็นทางการ
     ดั้งเดิมพื้นเพของประชากรในแถบนี้อพยพย้ายถิ่นฐานมาจากหลายพื้นที่ เพื่อหาที่ทำกิน ที่อุดมสมบูรณ์ เนื่องจากสภาพพื้นที่ของตำบลหนองพยอมส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม เหมาะแก่การทำอาชีพเกษตรกรรม โดยเฉพาะ การทำนาปลูกข้าว ซึ่งเป็นอาชีพหลักของประชากรมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
     ในอดีตการคมนาคมยังไม่สะดวกเหมือนในปัจจุบัน ชาวบ้านจะอาศัยลำคลองและหนองน้ำ ในการสัญจรและทำการเกษตร ก่อนที่จะมีการพัฒนาตัดถนนและขยายเขตชลประทานในยุคต่อมา
     ปัจจุบัน ตำบลหนองพยอมได้รับการยกฐานะเป็น เทศบาลตำบลหนองพยอม เพื่อให้การบริหารจัดการท้องถิ่นและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนมีความคล่องตัวและทั่วถึงยิ่งขึ้น โดยแบ่งเขตการปกครองออกเป็นหมู่บ้านต่าง ๆ (เช่น บ้านป่าแดง บ้านหนองโสน บ้านหนองแก) ซึ่งแต่ละหมู่บ้านก็จะมีประวัติศาสตร์ย่อยและวัฒนธรรมชุมชนที่เหนียวแน่น คอยพึ่งพาอาศัยกันในลักษณะของสังคมเกษตรกรรมที่อบอุ่น

หน่วยงานราชการท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนกลาง
         1. เทศบาลตำบลหนองพยอม (สำนักงานเทศบาลตำบลหนองพยอม)
         ภารกิจ: ดูแลความเป็นอยู่ของประชาชนในเขตตำบลหนองพยอม จัดให้มีและบำรุงรักษาทางบกและทางน้ำ (ถนน, รางระบายน้ำ), การจัดการสิ่งแวดล้อม ขจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล การป้องกันและระงับโรคติดต่อ, งานทะเบียนราษฎรเบื้องต้น, จัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น, และการส่งเสริมการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมในพื้นที่
         ที่ตั้ง: 99 ม.6 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์: 0 5684 5061
         เว็บไซต์: https://www.npy.go.th/
      2. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองพยอม (รพ.สต.หนองพยอม)
         ภารกิจ: ส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค: ให้บริการวัคซีนโควิด-19 และวัคซีนพื้นฐาน, ให้ความรู้ด้านสาธารณสุข, การตรวจคัดกรองสุขภาพ (โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง)
         รักษาพยาบาลเบื้องต้น: ให้การรักษาโรคทั่วไปและการบาดเจ็บเล็กน้อยภายในชุมชน
         บริหารจัดการสุขภาวะชุมชน: ทำงานร่วมกับชุมชนในการควบคุมและป้องกันโรค
         สถานที่ตั้ง: ม.6 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน           
         โทรศัพท์: 08 1355 8408
       3. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดป่าแดง
         ภารกิจในพื้นที่: โดยหลักแล้วจะมุ่งเน้นไปที่การดูแลและพัฒนาเด็กปฐมวัย (อายุประมาณ 2–3 ปี) ในชุมชนอย่างรอบด้าน ทั้งทางร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา เพื่อให้เด็กๆ พร้อมก่อนที่จะเข้าสู่ระบบโรงเรียนต่อไป
         สถานที่ตั้ง: ม.6 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ : 0 5684 5061
        4. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านเขาพนมกาวหนองนกยาง
         ภารกิจในพื้นที่: โดยหลักแล้วจะมุ่งเน้นไปที่การดูแลและพัฒนาเด็กปฐมวัย (อายุประมาณ 2–3 ปี) ในชุมชนอย่างรอบด้าน ทั้งทางร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา เพื่อให้เด็กๆ พร้อมก่อนที่จะเข้าสู่ระบบโรงเรียนต่อไป
         สถานที่ตั้ง: ม.9 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ : -
      5. โรงเรียนวัดป่าแดง
         ภารกิจในพื้นที่: จัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน (อนุบาล-มัธยมศึกษาตอนต้น) ให้กับเยาวชนในพื้นที่ หมู่ 6 และใกล้เคียง ภารกิจในพื้นที่ของโรงเรียนแห่งนี้จะมุ่งเน้นการขับเคลื่อนการศึกษาควบคู่ไปกับความร่วมมือกับชุมชนเกษตรกรรมและศาสนสถานในท้องถิ่นอย่างใกล้ชิด
         สถานที่ตั้ง: 389 ม.6 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ : 0 5684 5091 โทรสาร : 0 5684 5091
        6. โรงเรียนโรงเรียนเขาพนมกาวหนองนกยาง
         ภารกิจในพื้นที่: จัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน (อนุบาล-ประถม) ให้กับเยาวชนในพื้นที่ หมู่ 9 และใกล้เคียง ภารกิจในพื้นที่ของโรงเรียนแห่งนี้จะมุ่งเน้นการขับเคลื่อนการศึกษาควบคู่ไปกับความร่วมมือกับชุมชนเกษตรกรรมและศาสนสถานในท้องถิ่นอย่างใกล้ชิด
         สถานที่ตั้ง: 389 ม.9 ต.หนองพยอม อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร 66110
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ : 062 003 8730
         5. ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) ระดับตำบลหนองพยอม
         ภารกิจในพื้นที่: (เดิมคือ กศน. ตำบล) มีหน้าที่จัดการส่งเสริมและสนับสนุนการเรียนรู้ ๓ รูปแบบ คือ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเอง และการเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ
         สถานที่ตั้ง: หมู่ที่ 6 ตำบลหนองพยอม
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ :     09 4906 5440
        6. ที่ทำการสายตรวจตำบลหนองพยอม
         ภารกิจในพื้นที่: ที่ทำการสายตรวจตำบลหนองพยอม (หรือป้อมตำรวจสายตรวจตำบลหนองพยอม) ในสังกัดสถานีตำรวจภูธรตะพานหิน มีภารกิจสำคัญในการดูแลความสงบเรียบร้อย ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ตลอดจนสนับสนุนงานบริการด้านความมั่นคงในพื้นที่ตำบลหนองพยอม
         สถานที่ตั้ง: หมู่ที่ 6 ตำบลหนองพยอม
         ช่องทางการติดต่อหน่วยงาน
         โทรศัพท์ :     -       
ข้อมูล สถิติด้านประชากร ครัวเรือน ประชากรทุกหมู่บ้าน ชุมชน ตำบล
ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยพุทธ ใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร อาชีพหลัก ได้แก่ ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ทำไร่ รับจ้างทั่วไป และค้าขาย นอกจากนี้ยังมีการทำอุตสาหกรรมในครัวเรือนทางด้านทอผ้า ลักษณะของชุมชนในท้องถิ่นเป็นคนลาวพวน มีความเข้มแข็งของเครือญาติและชุมชน ตำบลหนองพยอมมีการแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน ซึ่งแต่ละแห่งมีความหนาแน่นของประชากรต่างกัน จำนวนประชากรทั้งหมด : 6,665 คน จำนวนหลังคาเรือน : 2,468 หลัง
หมู่ที่ 1 บ้านป่าแดงเหนือ : ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของโซนป่าแดง มีลักษณะเป็นชุมชนที่อยู่อาศัยค่อนข้างหนาแน่น มีการขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐานอย่างทั่วถึง ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (ทำนา/ทำสวน) และมีบางส่วนทำธุรกิจส่วนตัวหรือรับจ้างเนื่องจากอยู่ใกล้โซนศูนย์กลางชุมชน
หมู่ที่ 2 บ้านหนองแก : ตั้งอยู่ในพื้นที่ราบลุ่มที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำธรรมชาติหรือหนองน้ำโบราณ (ตามชื่อบ้านหนองแก) เด่นด้านการทำนาปรังและนาปี รวมถึงการทำเกษตรผสมผสาน ชุมชนมีลักษณะกระจายตัวตามแนวพื้นที่ทำกิน
หมู่ที่ 3 บ้านห้วยจ้อย : มีลักษณะภูมิประเทศที่มีทางน้ำ ทางไหลของน้ำ หรือลำห้วยขนาดเล็กผ่านในอดีต พื้นดินมีความชุ่มชื้นสูง เหมาะแก่การเพาะปลูกพืชหมุนเวียน พืชผักสวนครัว และการทำนา ประชากรมีวิถีชีวิตผูกพันกับแหล่งน้ำ
หมู่ที่ 4 บ้านไผ่เกาะ : พื้นที่มีลักษณะเป็นเนินหรือที่ดอนคล้ายเกาะ ที่มีต้นไผ่ขึ้นหนาแน่นในอดีต ปลอดภัยจากปัญหาน้ำท่วมขังขนาดย่อม เหมาะสำหรับเป็นที่ตั้งบ้านเรือนและที่อยู่อาศัย ส่วนพื้นที่รอบนอกที่เป็นที่ลุ่มจะใช้ทำนาและปลูกพืชไร่
หมู่ที่ 5 บ้านหนองนกยาง : ชุมชนตั้งอยู่รอบพื้นที่ลุ่มต่ำที่มีน้ำขัง (หนองน้ำ) ซึ่งในอดีตมักมีนกชุกชุม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทุ่งนากว้างขวาง เน้นการทำเกษตรกรรมเชิงเดี่ยว (ข้าว) เป็นหลัก ชุมชนค่อนข้างสงบและเป็นระเบียบตามแนวถนนตัดผ่าน
หมู่ที่ 6 บ้านป่าแดงใต้ : ขยับลงมาทางทิศใต้ ขนานไปกับเส้นทางคมนาคมหลักในชุมชน พื้นที่มีความต่อเนื่องกับหมู่ 1 และหมู่ 7 เป็นพื้นที่ราบลุ่มที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรเป็นหลัก มีระบบชลประทานหรือแหล่งน้ำธรรมชาติช่วยในการทำนา
หมู่ที่ 7 บ้านป่าแดง : ถือเป็นชุมชนแกนกลางดั้งเดิมของชื่อ "ป่าแดง" มีความพร้อมด้านสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน ถนนหนทางเชื่อมต่อระหว่างหมู่บ้านได้สะดวก มีการรวมกลุ่มของชาวบ้านที่เหนียวแน่น วิถีชีวิตกึ่งชนบทกึ่งชุมชนเมือง มีร้านค้าและบริการขนาดย่อมรองรับคนในพื้นที่
หมู่ที่ 8 บ้านหนองกระทุ่ม : พื้นที่ราบลุ่มที่มีต้นกระทุ่มหรือพืชท้องถิ่นขึ้นหนาแน่นในอดีต ปัจจุบันพัฒนาเป็นพื้นที่เกษตรกรรมเต็มรูปแบบ มีศักยภาพในการผลิตสินค้าเกษตร ข้าว และการเลี้ยงสัตว์ขนาดย่อมในครัวเรือน
หมู่ที่ 9 บ้านเขาพนมกาว : เป็นพื้นที่ที่มีลักษณะภูมิประเทศใกล้เคียงเนินเขาหรือที่ดอนสูง มีความแตกต่างจากหมู่บ้านอื่นที่เป็นที่ราบลุ่มอย่างชัดเจน มีความเด่นด้านทัศนียภาพ พื้นดินระบายน้ำได้ดี เหมาะแก่การปลูกพืชไร่ พืชสวน หรือไม้ยืนต้นที่ไม่ชอบน้ำขัง และมีเอกลักษณ์ทางภูมิศาสตร์เฉพาะตัว
หมู่ที่ 10 บ้านหนองพงษ์ : เป็นชุมชนขนาดกลางที่ตั้งอยู่บนพื้นที่ราบ มีหนองน้ำหรือแหล่งน้ำสาธารณะในชุมชนคอยหล่อเลี้ยง ชาวบ้านประกอบอาชีพทำนาเป็นหลัก มีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันแบบสังคมเครือญาติสูง
หมู่ที่ 11 บ้านหนองโสน : ชุมชนแถบพื้นที่ลุ่มที่มีต้นโสนขึ้นตามธรรมชาติ (สะท้อนถึงความชุ่มชื้นของดินและน้ำ) พื้นที่เหมะแก่การทำนาข้าวและประมงพื้นบ้าน (หาปลาในฤดูน้ำหลาก) เป็นหมู่บ้านที่ยังคงความเป็นธรรมชาติสูง